Đề án 06: Nền tảng dữ liệu số thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển kinh tế - xã hội tại Lạng Sơn

Trong bối cảnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng cho phát triển, dữ liệu ngày càng được nhìn nhận là nguồn tài nguyên mới của nền kinh tế số. Nếu trước đây dữ liệu chủ yếu phục vụ công tác quản lý hành chính thì nay đã trở thành nền tảng để đổi mới phương thức quản trị, nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp và tạo ra những giá trị mới cho phát triển kinh tế - xã hội.

Tinh thần đó được thể hiện rõ trong Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Tại Lạng Sơn, quá trình triển khai Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia (Đề án 06) đang góp phần hiện thực hóa mục tiêu này thông qua việc xây dựng nền tảng dữ liệu số, thúc đẩy ứng dụng công nghệ trong quản lý nhà nước và phát triển các dịch vụ số phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Sáu tháng đầu năm 2026 đánh dấu nhiều bước tiến quan trọng trong xây dựng hạ tầng dữ liệu số của tỉnh. UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 214/KH-UBND triển khai Đề án 06 giai đoạn 2026-2030, tầm nhìn đến năm 2035; đồng thời ban hành Quyết định số 987/QĐ-UBND về Khung kiến trúc dữ liệu, Khung quản trị và quản lý dữ liệu tỉnh Lạng Sơn. Đây là những nền tảng quan trọng nhằm hình thành hệ sinh thái dữ liệu thống nhất, bảo đảm dữ liệu được kết nối, chia sẻ và khai thác hiệu quả giữa các cơ quan, đơn vị, phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành và phát triển kinh tế - xã hội.

Cùng với hoàn thiện khung quản trị dữ liệu, công tác làm sạch, chuẩn hóa và kết nối các cơ sở dữ liệu chuyên ngành tiếp tục được đẩy mạnh. Đến nay, 28.628 hồ sơ cán bộ, công chức, viên chức đã được phê duyệt vào Cơ sở dữ liệu quốc gia, đạt tỷ lệ 100%; 688.198/688.883 người tham gia, thụ hưởng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp đã được xác thực với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, đạt tỷ lệ 99,90%. Ngành Tư pháp hoàn thành rà soát trên 50.000 dữ liệu khai sinh; ngành Thuế đã rà soát, chuẩn hóa 90.224/105.630 mã số thuế, đạt 85,5%; dữ liệu đất đai của 60/65 xã, phường tiếp tục được kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai.

Những kết quả này không chỉ giúp nâng cao chất lượng dữ liệu mà còn tạo nền tảng để các cơ quan nhà nước khai thác hiệu quả thông tin phục vụ công tác quản lý, điều hành và hoạch định chính sách. Đây cũng là một trong những điều kiện quan trọng để hình thành chính quyền số dựa trên dữ liệu.

Hiệu quả của dữ liệu số được thể hiện rõ trong cải cách thủ tục hành chính và cung cấp dịch vụ công trực tuyến. Hiện nay, Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của tỉnh đang cung cấp 1.765 dịch vụ công trực tuyến. Từ đầu năm đến nay, toàn tỉnh đã tiếp nhận 95.130 hồ sơ thủ tục hành chính, trong đó 89.930 hồ sơ được tiếp nhận trực tuyến, chiếm 99,92% số hồ sơ tiếp nhận mới. Tỷ lệ hài lòng của người dân, doanh nghiệp đối với dịch vụ công trực tuyến đạt trên 95%.

Đáng chú ý, công tác số hóa hồ sơ tiếp tục được đẩy mạnh với 77.440 hồ sơ được số hóa, đạt tỷ lệ 93%; đồng thời 85.431 hồ sơ dữ liệu số hóa đã được khai thác, tái sử dụng trên Cổng Dịch vụ công quốc gia, đạt tỷ lệ 86,51%. Việc triển khai thử nghiệm Trạm số hóa và phần mềm nhận dạng ký tự quang học (OCR) tại Trung tâm Phục vụ hành chính công tỉnh đang mở ra hướng đi mới trong ứng dụng công nghệ để tự động hóa quy trình xử lý hồ sơ, nâng cao hiệu quả khai thác dữ liệu và giảm thời gian thực hiện thủ tục hành chính.

Không chỉ phục vụ công tác quản lý, dữ liệu số còn đang tạo nền tảng hình thành công dân số. Trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh đã thu nhận cấp tài khoản định danh điện tử mức độ 2 cho 46.301 trường hợp. Lũy kế đến nay, đã cấp 571.425 tài khoản định danh điện tử cho công dân trên 14 tuổi, đạt 83,4%; cấp tài khoản định danh điện tử cho 2.764/2.966 doanh nghiệp, hợp tác xã, đạt 93,2%; cấp tài khoản định danh điện tử cho 542/879 tổ chức.

Cùng với đó, toàn tỉnh hiện có 30.394 chứng thư số đang hoạt động và 38.388 tài khoản thư điện tử công vụ được quản lý, sử dụng. Đây là những nền tảng quan trọng để thúc đẩy giao dịch điện tử, môi trường làm việc số và các hoạt động số trong xã hội.

Trong lĩnh vực y tế, việc ứng dụng dữ liệu và công nghệ số đang mang lại nhiều thay đổi rõ nét. Đến nay, 100% cơ sở khám chữa bệnh công lập trên địa bàn tỉnh đã triển khai khám chữa bệnh bảo hiểm y tế bằng căn cước công dân hoặc ứng dụng VNeID. Toàn bộ các cơ sở khám chữa bệnh có giường bệnh đã hoàn thành triển khai hồ sơ bệnh án điện tử; trong đó 9/14 cơ sở sử dụng hoàn toàn hồ sơ bệnh án điện tử thay thế bệnh án giấy. Việc triển khai Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID tiếp tục được đẩy mạnh, góp phần hình thành hồ sơ sức khỏe số phục vụ công tác chăm sóc sức khỏe người dân.

Một số mô hình ứng dụng công nghệ mới đã bước đầu phát huy hiệu quả. Tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh, mô hình Kiosk tự phục vụ và xác thực sinh trắc học tiếp tục được duy trì trong đăng ký khám chữa bệnh. Từ đầu năm đến nay đã có 1.231 lượt đăng ký khám được thực hiện thông qua Kiosk tự phục vụ, góp phần nâng cao trải nghiệm của người dân khi sử dụng dịch vụ y tế.

Trong lĩnh vực giáo dục, chuyển đổi số tiếp tục được triển khai đồng bộ. Hiện 100% trường học trên địa bàn tỉnh đã ứng dụng các nền tảng số trong quản lý và dạy học; triển khai thanh toán học phí trực tuyến, kho học liệu số và thư viện số. Dữ liệu toàn ngành tiếp tục được hoàn thiện, kết nối với các cơ sở dữ liệu của tỉnh và quốc gia, tạo nền tảng cho quản trị giáo dục hiện đại.

Bên cạnh các lĩnh vực dân sinh, dữ liệu và công nghệ số cũng đang tạo động lực mới cho phát triển kinh tế. Một trong những mô hình tiêu biểu là Nền tảng cửa khẩu số. Đến ngày 31/5/2026, hệ thống đã xử lý 224.182 lượt phương tiện xuất nhập khẩu, gồm 161.174 lượt nhập khẩu và 63.008 lượt xuất khẩu, tăng 35% so với cùng kỳ năm 2025. Đặc biệt, 100% doanh nghiệp đã thực hiện khai báo trực tuyến trên nền tảng trước khi phương tiện đến cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị và cửa khẩu Tân Thanh.

Không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, Nền tảng cửa khẩu số còn tạo môi trường thông quan minh bạch, hỗ trợ doanh nghiệp giảm thời gian chờ đợi, nâng cao hiệu quả hoạt động xuất nhập khẩu và từng bước hình thành hệ sinh thái logistics số tại khu vực cửa khẩu.

Các hoạt động kinh tế số khác cũng ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Hiện nay, 100% tổ chức thực hiện nộp thuế bằng phương thức điện tử; trên 96,5% người nộp thuế đăng ký sử dụng dịch vụ nộp thuế điện tử với cơ quan thuế. Việc triển khai hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền đạt kết quả vượt kế hoạch với 1.359 cơ sở kinh doanh đăng ký thành công, đạt 117,7% kế hoạch. Ngành Thuế đã phát triển được 27.353 tài khoản eTax Mobile; từ đầu năm đến nay phát sinh 14.817 giao dịch nộp thuế điện tử với tổng giá trị trên 44,5 tỷ đồng.

Thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục được mở rộng trên nhiều lĩnh vực. Tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt trong lĩnh vực y tế đạt 85,37%; lĩnh vực điện lực đạt 98,5%; toàn bộ 660 cơ sở giáo dục công lập đã triển khai phần mềm quản lý thanh toán. Đã có 22.167 đối tượng an sinh xã hội thực hiện nhận trợ cấp qua tài khoản ngân hàng và 23.075 người nhận lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hằng tháng qua tài khoản cá nhân.

Dữ liệu số cũng đang hỗ trợ ngày càng hiệu quả công tác chỉ đạo, điều hành của các cấp chính quyền. Trung tâm thông tin chỉ đạo, điều hành của UBND tỉnh (IOC) tiếp tục duy trì hoạt động ổn định, cung cấp và cập nhật dữ liệu theo thời gian thực trên 9 lĩnh vực trọng điểm, góp phần hỗ trợ lãnh đạo các cấp theo dõi, phân tích và đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu. Song song với đó, hệ thống giám sát an toàn thông tin mạng tập trung (SOC) được duy trì vận hành thường xuyên, góp phần bảo đảm an toàn cho các hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu của tỉnh.

Để tạo nền tảng cho phát triển lâu dài, tỉnh tiếp tục ưu tiên đầu tư cho khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Giai đoạn 2026-2030, tổng kế hoạch vốn đầu tư công cho các nhiệm vụ liên quan đạt 815.287 triệu đồng, gồm 200.000 triệu đồng vốn ngân sách trung ương và 615.287 triệu đồng vốn ngân sách địa phương. Riêng năm 2026, tổng dự toán ngân sách nhà nước dành cho lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên địa bàn tỉnh đã được phân bổ 135.453 triệu đồng.

Những kết quả đạt được trong 6 tháng đầu năm 2026 cho thấy Đề án 06 không chỉ là chương trình về dữ liệu dân cư hay định danh điện tử. Quan trọng hơn, Đề án đang góp phần hình thành nền tảng dữ liệu số phục vụ phát triển, thúc đẩy ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trên nhiều lĩnh vực. Từ dữ liệu dân cư đến dữ liệu đất đai, y tế, giáo dục, thuế, từ dịch vụ công trực tuyến đến cửa khẩu số, IOC và các nền tảng số dùng chung, tất cả đang từng bước tạo dựng nền móng cho chính quyền số, kinh tế số và xã hội số, mở ra những động lực phát triển mới cho Lạng Sơn trong giai đoạn tới.

Nguyễn Thủy – Trung tâm Công nghệ số