Bộ tiêu chí AI hỗ trợ công vụ – Bước chuẩn hóa quan trọng trong xây dựng chính quyền số

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng được nghiên cứu, phát triển và ứng dụng rộng rãi, việc xây dựng các tiêu chí thống nhất để đánh giá, lựa chọn và triển khai nền tảng AI trong khu vực công trở thành yêu cầu cần thiết nhằm bảo đảm việc ứng dụng công nghệ đúng quy định của pháp luật, an toàn và hiệu quả.

Ngày 19/6/2026, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Quyết định số 2847/QĐ-BKHCN về Bộ tiêu chí đánh giá Nền tảng Trí tuệ nhân tạo hỗ trợ công vụ ở phạm vi quốc gia. Bộ tiêu chí là căn cứ để đánh giá, lựa chọn, thử nghiệm và triển khai các nền tảng AI phục vụ cán bộ, công chức, viên chức trong quá trình thực thi công vụ thuộc các lĩnh vực quản lý nhà nước.

Theo Quyết định, nền tảng AI hỗ trợ công vụ được xác định là hạ tầng trí tuệ nhân tạo dùng chung ở phạm vi quốc gia, hỗ trợ cán bộ, công chức, viên chức trong thực hiện nhiệm vụ; phạm vi hỗ trợ dựa trên hệ thống văn bản quy phạm pháp luật đã được công bố công khai.

Việc ban hành Bộ tiêu chí đánh dấu bước hoàn thiện quan trọng trong việc chuẩn hóa yêu cầu đối với các nền tảng AI trước khi đưa vào phục vụ hoạt động quản lý nhà nước. Điểm nổi bật của Bộ tiêu chí là xác lập rõ các nguyên tắc sử dụng AI trong hoạt động công vụ. Theo đó, trí tuệ nhân tạo chỉ đóng vai trò tham mưu, tổng hợp và phân tích thông tin; cán bộ, công chức, viên chức có thẩm quyền vẫn là người xem xét, quyết định, phê duyệt và chịu trách nhiệm pháp lý cao nhất đối với mọi hoạt động quản lý nhà nước. Kết quả do nền tảng AI cung cấp chỉ có giá trị tham khảo và không thay thế quyết định hành chính của người có thẩm quyền.

Để bảo đảm tính chính xác và minh bạch của thông tin, Bộ tiêu chí quy định nền tảng AI chỉ được sử dụng nguồn dữ liệu là các văn bản quy phạm pháp luật đã được công bố công khai. Mọi kết quả đầu ra phải dẫn chiếu căn cứ pháp lý đến cấp độ điều, khoản, điểm của văn bản quy phạm pháp luật. Phạm vi hỗ trợ bao gồm văn bản quy phạm pháp luật của Trung ương và văn bản quy phạm pháp luật do Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành nhằm hỗ trợ công chức địa phương trong quá trình thực thi công vụ.

Bộ tiêu chí đồng thời quy định rõ giới hạn sử dụng AI trong khu vực công. Theo đó, cán bộ, công chức, viên chức không sử dụng nền tảng AI để xử lý hồ sơ, dữ liệu hoặc thông tin thuộc phạm vi bí mật nhà nước; các hoạt động AI liên quan đến bí mật nhà nước, quốc phòng, an ninh được thực hiện theo quy định của pháp luật về bảo vệ bí mật nhà nước, an ninh mạng và cơ yếu. Các đơn vị tham gia thử nghiệm phải có cam kết tuân thủ quy định về an toàn, an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân và khung đạo đức trí tuệ nhân tạo.

Bộ tiêu chí được xây dựng theo thang điểm 100, gồm hai nhóm tiêu chí. Trong đó, Nhóm A gồm 35 điểm đánh giá các yêu cầu chung như tuân thủ pháp luật và dẫn chiếu nguồn; ranh giới dữ liệu; tuân thủ pháp luật về AI; năng lực hạ tầng; an ninh AI; bảo vệ dữ liệu cá nhân và tuân thủ khung đạo đức AI. Nhóm B gồm 65 điểm đánh giá năng lực hỗ trợ công vụ theo từng lĩnh vực quản lý nhà nước của 14 bộ, 3 cơ quan ngang bộ và 34 địa phương.

Theo quy định, nền tảng đạt từ 70 điểm trở lên được công nhận đủ điều kiện triển khai chính thức khi đồng thời đạt tối thiểu 50% số điểm của Nhóm A và không có tiêu chí bị điểm liệt. Nền tảng đạt từ 50 đến dưới 70 điểm được tham gia thử nghiệm và phải hoàn thiện để đánh giá lại sau hai tháng; trường hợp dưới 50 điểm chưa đủ điều kiện tham gia thử nghiệm.

Một nội dung đáng chú ý khác là Bộ tiêu chí quy định trường hợp bị điểm liệt. Theo đó, nền tảng sẽ không đủ điều kiện tham gia thử nghiệm nếu không sử dụng mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt trong nước do doanh nghiệp Việt Nam làm chủ công nghệ cùng hạ tầng huấn luyện, suy luận và cung cấp dịch vụ tại Việt Nam. Bộ tiêu chí cũng quy định cụ thể các yêu cầu đối với mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt, dữ liệu huấn luyện, bộ mã hóa tiếng Việt, hạ tầng kỹ thuật và đội ngũ nghiên cứu, phát triển AI của tổ chức, doanh nghiệp Việt Nam.

Ngoài các yêu cầu về công nghệ, Bộ tiêu chí còn quy định nền tảng phải có quy trình báo cáo sự cố nghiêm trọng; đáp ứng năng lực phục vụ tối thiểu 5.000 người dùng đồng thời trong giai đoạn thử nghiệm và tối thiểu 50.000 người dùng khi triển khai chính thức. Đối với nhóm tiêu chí hỗ trợ công vụ, nền tảng được đánh giá thông qua khả năng tổng hợp, phân tích, giải thích và hướng dẫn nghiệp vụ trên cơ sở các văn bản quy phạm pháp luật đã công khai; các câu trả lời phải dẫn chiếu đầy đủ căn cứ pháp lý và có khả năng cảnh báo khi câu hỏi vượt quá phạm vi dữ liệu được phép hỗ trợ. Trường hợp phát hiện nền tảng "bịa" căn cứ pháp luật hoặc xử lý dữ liệu vượt phạm vi quy định sẽ bị đánh giá không đạt.

Việc ban hành Bộ tiêu chí đánh giá Nền tảng Trí tuệ nhân tạo hỗ trợ công vụ ở phạm vi quốc gia không chỉ tạo cơ sở thống nhất để lựa chọn và triển khai các nền tảng AI trong khu vực công mà còn đánh dấu bước tiến quan trọng trong quá trình chuẩn hóa việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào hoạt động quản lý nhà nước. Trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành động lực phát triển đất nước theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Bộ tiêu chí sẽ góp phần bảo đảm AI được ứng dụng theo hướng an toàn, minh bạch, đúng pháp luật và có trách nhiệm; đồng thời tạo nền tảng để xây dựng nền hành chính hiện đại, chính quyền số và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Nguyễn Thủy – Trung tâm Công nghệ số