Hội thảo khoa học về đẩy mạnh ứng dụng khoa học và công nghệ phát huy tiềm năng, nâng cao giá trị dược liệu Lạng Sơn
Chiều ngày 06/10/2026, Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Lạng Sơn tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Đẩy mạnh ứng dụng khoa học và công nghệ trong phát huy tiềm năng, nâng cao giá trị và phát triển bền vững dược liệu Lạng Sơn”. Hội thảo do Thạc sĩ Đỗ Thu Hạnh, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ và PGS.TS. Đỗ Thị Hà, Phó Viện trưởng Viện Dược liệu, Bộ Y tế đồng chủ trì. Tham dự Hội thảo có đại diện các sở, ngành, UBND các xã có tiềm năng phát triển dược liệu; các viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức khoa học và công nghệ; doanh nghiệp, hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực dược liệu trên địa bàn tỉnh.
Hội thảo là hoạt động thiết thực nhằm cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, thúc đẩy ứng dụng KH&CN trong khai thác tiềm năng, nâng cao giá trị và phát triển bền vững dược liệu Lạng Sơn.
Toàn cảnh Hội thảo
Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thạc sĩ Đỗ Thu Hạnh - Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh, Lạng Sơn có nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển dược liệu với điều kiện tự nhiên, hệ sinh thái đa dạng, nguồn tài nguyên cây thuốc phong phú và hệ thống tri thức bản địa được hình thành, lưu truyền qua nhiều thế hệ. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển dược liệu gắn với chăm sóc sức khỏe Nhân dân, hình thành vùng sản xuất hàng hóa và nâng cao thu nhập cho người dân.
Thạc sĩ Đỗ Thu Hạnh, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ phát biểu khai mạc hội thảo
Từ năm 2010 đến nay, tỉnh Lạng Sơn đã triển khai trên 250 nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh, trong đó gần 30 nhiệm vụ liên quan đến lĩnh vực dược liệu và y học cổ truyền. Các nhiệm vụ đã từng bước hình thành cơ sở khoa học cho phát triển dược liệu, từ điều tra, đánh giá tài nguyên, bảo tồn nguồn gen, nghiên cứu nhân giống, nuôi trồng, xây dựng mô hình đến chế biến, bào chế và phát triển sản phẩm. Đáng chú ý, kết quả điều tra, đánh giá đã ghi nhận 788 loài cây thuốc, trong đó có 285 loài quan trọng và bổ sung 176 loài; khoảng 250 loài được tư liệu hóa. Các nghiên cứu về tri thức y học cổ truyền cũng ghi nhận khoảng 200 bài thuốc thuộc 12 nhóm bệnh. Đây là nguồn dữ liệu quan trọng phục vụ bảo tồn, khai thác hợp lý tài nguyên và lựa chọn các đối tượng có tiềm năng để tiếp tục nghiên cứu, phát triển. Nhiều loài dược liệu có giá trị như Lan một lá, Ngũ gia bì gai, Lá khôi, Đẳng sâm, Ba kích tím, Hà thủ ô đỏ, Hoàng tinh... đã được nghiên cứu, bảo tồn và phát triển. Một số kết quả đã được tiếp tục ứng dụng trong nhân giống, trồng và phát triển vùng nguyên liệu đối với Ba kích, Sa nhân tím, Trà hoa vàng, Lan kim tuyến, Bách bộ, Hồi đầu thảo... Từ kết quả nghiên cứu, một số mô hình đã được đưa vào thực tiễn sản xuất, như: Triển khai 10 mô hình Sa nhân tím tại xã Cao Lộc với quy mô 15 ha; 04 mô hình Hoàng tinh hoa trắng tại xã Hội Hoan với quy mô 02 ha;…. đang góp phần kiểm chứng khả năng thích nghi, hoàn thiện quy trình kỹ thuật và từng bước mở rộng ứng dụng kết quả nghiên cứu tại cơ sở. Những kết quả trên cho thấy hoạt động KH&CN trên địa bàn tỉnh không chỉ dừng ở việc điều tra, nghiên cứu mà đang từng bước chuyển sang hoàn thiện công nghệ, xây dựng mô hình và hỗ trợ đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất, tạo cơ sở để hình thành vùng nguyên liệu và phát triển các sản phẩm dược liệu phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.
TS.DS Phạm Tuấn Anh - Viện Dược liệu, Bộ y tế tham luận tại Hội thảo
Tại Hội thảo, các đại biểu đã nghe tham luận của đại diện Sở Y tế, Sở Nông nghiệp và Môi trường, Viện Dược liệu, Viện Đổi mới sáng tạo Quốc gia, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, Trung tâm Khoa học và Công nghệ. Trong đó, các chuyên gia, nhà khoa học đã chia sẻ kết quả nghiên cứu, kinh nghiệm thực tiễn và các giải pháp có tính khả thi về bảo tồn nguồn gen, phát triển vùng nguyên liệu, ứng dụng công nghệ trong sản xuất, chế biến, kiểm soát chất lượng và nâng cao giá trị sản phẩm dược liệu.
Một trong những hướng đi được quan tâm là đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ mới, như nuôi cấy mô trong nhân giống; áp dụng các tiêu chuẩn, quy trình sản xuất phù hợp, trong đó có GACP-WHO; nghiên cứu, phát triển các sản phẩm từ dược liệu; đồng thời phát triển các mô hình, chuỗi sản xuất nấm dược liệu ứng dụng công nghệ cao. Việc lựa chọn và ứng dụng công nghệ phù hợp được xác định là yếu tố quan trọng để nâng cao chất lượng nguyên liệu, ổn định nguồn cung, kiểm soát chất lượng và từng bước chuyển từ sản xuất nguyên liệu thô sang chế biến, phát triển sản phẩm có giá trị gia tăng cao.
Các ý kiến thảo luận cũng chỉ ra rằng, bên cạnh những kết quả đạt được, phát triển dược liệu trên địa bàn tỉnh vẫn còn một số hạn chế. Nguồn nguyên liệu ở một số nơi còn phân tán, quy mô sản xuất chưa ổn định; việc chuẩn hóa giống, quy trình nuôi trồng, thu hái, sơ chế, chế biến và kiểm soát chất lượng cần tiếp tục hoàn thiện. Mối liên kết giữa nghiên cứu với sản xuất, chế biến và thị trường chưa thật sự chặt chẽ; một số kết quả nghiên cứu chưa được chuyển giao, nhân rộng tương xứng với tiềm năng; năng lực chế biến sâu, xây dựng thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và tiếp cận thị trường còn hạn chế.
Đại diện Hợp tác xã phát biểu tại Hội thảo
Phát biểu định hướng tại Hội thảo, Lãnh đạo Sở Khoa học và Công nghệ nhấn mạnh, thực hiện tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, hoạt động KH&CN cần hướng mạnh vào giải quyết các vấn đề thực tiễn, lấy hiệu quả ứng dụng và khả năng tạo ra giá trị làm trọng tâm. Ưu tiên các nhiệm vụ có sản phẩm cụ thể, địa chỉ ứng dụng và khả năng chuyển giao rõ ràng; đồng thời rà soát, lựa chọn, hoàn thiện và nhân rộng các kết quả nghiên cứu đã có khả năng phát huy hiệu quả. Tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp, hợp tác xã, người sản xuất ngay từ khâu xác định nhu cầu, nghiên cứu, thử nghiệm đến hoàn thiện công nghệ và phát triển sản phẩm; đẩy mạnh kết nối giữa tổ chức KH&CN với địa phương, doanh nghiệp và người sản xuất, từng bước rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến sản xuất và thị trường, góp phần nâng cao giá trị dược liệu và hiệu quả kinh tế cho người dân.
Hội thảo đã tạo diễn đàn để cơ quan quản lý, nhà khoa học, địa phương, doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, xác định những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu, ứng dụng, qua đó tăng cường liên kết, phát huy các kết quả KH&CN đã có và mở ra những hướng hợp tác mới trong chuyển giao công nghệ, phát triển sản phẩm. Với định hướng lấy ứng dụng làm trọng tâm, KH&CN sẽ tiếp tục là giải pháp quan trọng trong khai thác hiệu quả tiềm năng dược liệu, nâng cao giá trị sản phẩm, phát triển vùng nguyên liệu và từng bước hình thành chuỗi giá trị phù hợp với điều kiện của Lạng Sơn, hướng tới phát triển ngành dược liệu hiệu quả, bền vững.
Lương Thị Thanh Huế
Phòng Quản lý Khoa học