Quy định mới về danh mục hóa chất trong chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn dùng trong gia dụng và y tế

Nhằm tăng cường quản lý hoạt động hóa chất và bảo vệ sức khỏe cộng đồng, ngày 31/3/2026 Bộ Y tế đã ban hành Thông tư số 05/2026/TT-BYT quy định chi tiết về Danh mục hóa chất không được sử dụng và Danh mục hóa chất nguy hiểm cần công bố thông tin trong các chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn dùng trong lĩnh vực gia dụng và y tế.

Thông tư này chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/5/2026. Kể từ ngày này, Thông tư số 11/2020/TT-BYT ngày 19/6/2020 của Bộ trưởng Bộ Y tế sẽ hết hiệu lực thi hành.

Các nội dung trọng tâm của quy định mới

Thông tư ban hành hai danh mục quan trọng áp dụng cho các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn:

1. Danh mục hóa chất không được sử dụng (Phụ lục I): Bao gồm 40 loại hóa chất và nhóm hóa chất bị nghiêm cấm sử dụng trong chế phẩm diệt côn trùng, diệt khuẩn dùng trong lĩnh vực gia dụng và y tế,. Một số hóa chất phổ biến trong danh mục này bao gồm:

- Acephate, Chlordane, Chlorpyrifos ethyl, DDT, Dichlorvos (DDVP), Fipronil.

- Các hợp chất chứa chì, hợp chất chứa cadmium.

- Methanol (không được đăng ký là hóa chất chính và hàm lượng tạp chất không được lớn hơn 2.000 mg/l).

- Naphthalene, Pentachlorophenol (PCP), và các hợp chất Polychlorinated Biphenyls (PCB).

2. Danh mục hóa chất nguy hiểm cần công bố thông tin (Phụ lục II): Danh mục này bao gồm 87 loại hóa chất mà tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu phải có trách nhiệm thực hiện công bố thông tin theo quy định của Luật Hóa chất,. Đáng chú ý, nhiều hóa chất trong danh mục này đi kèm với phạm vi sử dụng hạn chế nghiêm ngặt, ví dụ:

- DEET (Diethyltoluamide) và Dimethyl phthalate: Không sử dụng cho trẻ em dưới 4 tuổi.

- Các hoạt chất sinh học (như Bacillus sphaericus, Bacillus thuringiensis), Temephos, Novaluron: Chỉ sử dụng để diệt bọ gậy, không dùng trong nước sử dụng cho mục đích sinh hoạt.

- Chlorfenapyr, Fenitrothion: Chỉ được phun dưới dạng hạt thể tích cực nhỏ (ULV) ngoài nhà.

Trách nhiệm của các tổ chức và cá nhân

Các cơ sở sản xuất, nhập khẩu các chế phẩm có chứa hóa chất thuộc Phụ lục II phải thực hiện công bố thông tin theo đúng quy định tại Điều 32 Luật Hóa chất năm 2025. Đối với các chế phẩm đã được cấp số đăng ký lưu hành trước ngày Thông tư có hiệu lực nhưng có chứa hóa chất thuộc danh mục nguy hiểm mới, đơn vị vẫn phải có trách nhiệm thực hiện công bố thông tin bổ sung theo quy định.

Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệm báo cáo về Bộ Y tế (Cục Phòng bệnh) trong vòng 10 ngày kể từ khi cấp số đăng ký lưu hành mới cho các chế phẩm chứa hóa chất chưa có trong danh mục của Phụ lục II.

Việc ban hành các danh mục này là bước đi quan trọng trong việc cụ thể hóa Luật Hóa chất số 69/2025/QH15, giúp các cơ quan quản lý và doanh nghiệp kiểm soát chặt chẽ các thành phần hóa học độc hại, đảm bảo an toàn cho người sử dụng và môi trường.

--------------------------------------------------------------------------------

Để biết thêm thông tin chi tiết và danh mục đầy đủ các hóa chất, đề nghị tô chức/cá nhân tra cứu toàn văn Thông tư tại Cổng Thông tin điện tử của Bộ Y tế hoặc liên hệ với Sở Y tế để được hướng dẫn.

Hà Thơ