Từ Kiosk AI đến Cửa khẩu số: Những chuyển biến mới trong hành trình chuyển đổi số của Lạng Sơn

Những năm gần đây, chuyển đổi số đã trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của Lạng Sơn. Nếu trước đây chuyển đổi số thường được nhìn nhận qua các chỉ số về hạ tầng hay ứng dụng công nghệ thông tin, thì hiện nay những kết quả đạt được đã hiện diện ngày càng rõ nét trong hoạt động quản lý nhà nước, sản xuất kinh doanh và đời sống người dân. Từ giải quyết thủ tục hành chính, hỗ trợ doanh nghiệp đến quản lý hoạt động xuất nhập khẩu tại cửa khẩu, nhiều nền tảng và mô hình số mới đang góp phần thay đổi cách vận hành của bộ máy quản lý, đồng thời tạo thêm dư địa cho tăng trưởng và phát triển.

Một trong những dấu ấn nổi bật là việc đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến gắn với số hóa hồ sơ và tái sử dụng dữ liệu. Đến nay, toàn tỉnh đã cung cấp 2.080 dịch vụ công trực tuyến, trong đó có 959 dịch vụ công trực tuyến toàn trình. Trong 5 tháng đầu năm 2026, hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của tỉnh tiếp nhận hơn 79 nghìn hồ sơ trực tuyến, chiếm tới 99,91% tổng số hồ sơ phát sinh. Cùng với đó, hơn 72,5 nghìn hồ sơ đã được số hóa, đạt tỷ lệ 92%; tỷ lệ tái sử dụng dữ liệu số đạt 85,48%. Những con số này cho thấy việc giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường số đang dần trở thành phương thức chủ đạo, góp phần giảm thời gian, chi phí và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.

Để nâng cao hơn nữa chất lượng phục vụ, tỉnh đang triển khai thử nghiệm giải pháp Trạm số hóa (Kiosk AI) kết hợp công nghệ nhận dạng ký tự OCR trong tiếp nhận và xử lý hồ sơ. Thông qua hệ thống này, người dân có thể số hóa giấy tờ, lưu trữ dữ liệu điện tử và thực hiện các thủ tục hành chính thuận tiện hơn mà không phải nhập lại nhiều lần các thông tin đã có. Không chỉ hỗ trợ người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến dễ dàng hơn, giải pháp còn góp phần xây dựng kho dữ liệu số dùng chung, tạo nền tảng cho việc khai thác và tái sử dụng dữ liệu trong quá trình giải quyết thủ tục hành chính.

Cùng với việc đổi mới phương thức phục vụ người dân, Lạng Sơn tiếp tục đầu tư mạnh cho hạ tầng số và các nền tảng dữ liệu. Đến nay, toàn tỉnh có 3.749 trạm BTS, trong đó có 338 trạm 5G; tổng số thuê bao internet băng rộng đạt hơn 825 nghìn thuê bao; tỷ lệ hộ gia đình sử dụng cáp quang đạt trên 83%. Tỉnh cũng đã hoàn thành nâng cấp Trung tâm tích hợp dữ liệu và chuyển toàn bộ hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu dùng chung sang nền tảng điện toán đám mây Lạng Sơn Cloud. Thông qua nền tảng tích hợp và chia sẻ dữ liệu LGSP, hiện nay 48 hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu của Trung ương và địa phương đã được kết nối, tạo điều kiện cho việc liên thông, chia sẻ và khai thác dữ liệu phục vụ công tác quản lý, điều hành.

Không chỉ tập trung ở cấp tỉnh và cấp xã, chuyển đổi số còn đang được đưa sâu hơn tới cơ sở. Một trong những mô hình mới được triển khai trong năm nay là nền tảng số hỗ trợ đội ngũ Bí thư chi bộ, Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố. Thông qua nền tảng này, việc tiếp nhận văn bản, trao đổi thông tin, triển khai nhiệm vụ và nắm bắt tình hình địa bàn được thực hiện thuận lợi hơn trên môi trường số. Mặc dù mới được triển khai thí điểm tại một số địa bàn, song đây được đánh giá là hướng đi phù hợp trong bối cảnh chính quyền địa phương hai cấp đang từng bước nâng cao hiệu quả quản lý và điều hành từ cơ sở.

Song song với chính quyền số, Lạng Sơn cũng đang từng bước hình thành nền tảng hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số. Nền tảng chuyển đổi số hỗ trợ doanh nghiệp đã cơ bản hoàn thiện và sẵn sàng triển khai đến các doanh nghiệp có nhu cầu trên địa bàn. Hệ thống cho phép doanh nghiệp quản lý, xử lý văn bản điện tử, đồng thời kết nối trực tiếp với các cơ quan nhà nước để trao đổi hồ sơ, thực hiện thủ tục hành chính và khai thác các dịch vụ công trực tuyến. Việc hình thành nền tảng này được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao năng lực quản trị, giảm chi phí vận hành và tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận các mô hình kinh doanh số trong thời gian tới.

Nếu như Kiosk AI hay nền tảng hỗ trợ doanh nghiệp phản ánh những thay đổi trong hoạt động quản lý và sản xuất kinh doanh thì Cửa khẩu số lại là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của chuyển đổi số đối với phát triển kinh tế địa phương. Hiện nay, 100% doanh nghiệp thực hiện khai báo trực tuyến trên Nền tảng cửa khẩu số trước khi phương tiện đến cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị và cửa khẩu Tân Thanh. Từ đầu năm đến nay, hệ thống đã xử lý 194.099 lượt phương tiện xuất nhập khẩu, tăng hơn 54 nghìn lượt phương tiện so với cùng kỳ năm trước. Việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý, điều phối hoạt động xuất nhập khẩu đã góp phần nâng cao năng lực thông quan, giảm thời gian chờ đợi, tăng tính minh bạch và tạo thuận lợi cho hoạt động logistics, thương mại biên giới.

Những kết quả đạt được cho thấy chuyển đổi số tại Lạng Sơn đang bước sang giai đoạn mới, không chỉ tập trung xây dựng hạ tầng mà đã tạo ra những giá trị cụ thể đối với người dân, doanh nghiệp và hoạt động quản lý nhà nước. Từ dịch vụ công trực tuyến, Kiosk AI, nền tảng hỗ trợ cán bộ cơ sở, nền tảng hỗ trợ doanh nghiệp đến Cửa khẩu số, mỗi mô hình đều phản ánh nỗ lực đưa công nghệ vào giải quyết những vấn đề thực tiễn của địa phương.

Trong bối cảnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của mỗi địa phương, những nền tảng số đang được triển khai tại Lạng Sơn không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản trị mà còn mở ra những không gian phát triển mới. Đây cũng là cơ sở quan trọng để tỉnh tiếp tục thúc đẩy kinh tế số, xã hội số và từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn tới.

Nguyễn Như Thủy

Trung tâm Công nghệ số