Bộ Khoa học và Công nghệ hoàn thiện cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ và chuyển đổi số

        Trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế, việc bảo đảm tính minh bạch, khách quan trong hoạt động quản lý nhà nước ngày càng được đặt ra với yêu cầu cao hơn. Để tăng cường phòng ngừa tham nhũng, kiểm soát xung đột lợi ích và bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh, ngày 11/6/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư số 32/2026/TT-BKHCN quy định danh mục các lĩnh vực và thời hạn người có chức vụ, quyền hạn không được thành lập, giữ chức danh, chức vụ quản lý, điều hành doanh nghiệp, hợp tác xã sau khi thôi giữ chức vụ thuộc phạm vi quản lý của Bộ.

Thông tư là một trong những giải pháp cụ thể nhằm triển khai các quy định của Luật Phòng, chống tham nhũng, góp phần ngăn ngừa việc lợi dụng thông tin, quyền hạn hoặc ảnh hưởng có được trong quá trình công tác để tạo lợi thế cho hoạt động kinh doanh sau khi rời khu vực nhà nước.

Theo quy định, người có chức vụ, quyền hạn sau khi thôi giữ chức vụ sẽ không được thành lập hoặc tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp, hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực trước đây mình trực tiếp có trách nhiệm quản lý. Danh mục lĩnh vực áp dụng trải rộng trên nhiều ngành, lĩnh vực trọng yếu của khoa học và công nghệ hiện nay như nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo, sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn đo lường chất lượng, năng lượng nguyên tử và an toàn bức xạ hạt nhân, bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, công nghiệp công nghệ số, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, giao dịch điện tử, trí tuệ nhân tạo (AI) và quản lý doanh nghiệp nhà nước thuộc phạm vi quản lý của Bộ Khoa học và Công nghệ.

Đáng chú ý, nhiều lĩnh vực mới gắn với xu thế phát triển của nền kinh tế số như công nghiệp công nghệ số, chuyển đổi số, giao dịch điện tử và trí tuệ nhân tạo đã được đưa vào phạm vi điều chỉnh. Điều này cho thấy yêu cầu ngày càng cao về bảo đảm tính liêm chính, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quản lý các ngành công nghệ có tốc độ phát triển nhanh, ảnh hưởng lớn đến đời sống kinh tế - xã hội và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Không chỉ áp dụng đối với các lĩnh vực quản lý chuyên ngành, Thông tư còn quy định đối với các chương trình, nhiệm vụ, đề án và dự án mà cán bộ, công chức, viên chức trước đó trực tiếp nghiên cứu, xây dựng, thẩm định hoặc phê duyệt. Đây được xem là cơ chế quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ phát sinh lợi ích nhóm, bảo đảm tính khách quan trong quá trình tổ chức thực hiện các chương trình, dự án sử dụng nguồn lực nhà nước.

Về thời hạn áp dụng, Thông tư quy định các mức từ 6 tháng đến 24 tháng tùy theo lĩnh vực và vị trí công tác trước khi thôi chức vụ. Đối với các chương trình, nhiệm vụ, đề án, dự án do người đó trực tiếp tham gia nghiên cứu, xây dựng hoặc phê duyệt, thời hạn hạn chế kéo dài đến khi hoàn thành chương trình, nhiệm vụ hoặc dự án tương ứng.

Việc ban hành Thông tư số 32/2026/TT-BKHCN không chỉ góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý về kiểm soát xung đột lợi ích mà còn tạo cơ sở để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây cũng là một trong những giải pháp nhằm xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, minh bạch, liêm chính; đồng thời củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp đối với môi trường đầu tư, kinh doanh trong thời kỳ phát triển kinh tế số và xã hội số.

Thông tư số 32/2026/TT-BKHCN có hiệu lực thi hành từ ngày 01/8/2026.

Nguyễn Thủy – Trung tâm Công nghệ số