Thực hiện Quyết định số 1670/QĐ-TTg ngày 28/9/2015 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch mạng lưới các viện, trung tâm nghiên cứu và phòng thí nghiệm về công nghệ sinh học đến năm 2025; Quyết định số 1671/QĐ-TTg ngày 28/9/2015 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chương trình bảo tồn và sử dụng bền vững nguồn gen đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch số 36/KH-UBND ngày 06/4/2016 về thực hiện Quyết định số 1670/QĐ-TTg và Quyết định số 1671/QĐ-TTg ngày 28/9/2015 của Thủ tướng Chính phủ, trong đó xác định các nhiệm vụ chung và phân công nhiệm vụ cụ thể cho các sở, ngành chuyên môn xây dựng kế hoạch, cụ thể hóa các nhiệm vụ phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của ngành, lĩnh vực, đặc biệt quan tâm chú trọng đến phát triển Trung tâm nghiên cứu và phòng thí nghiệm về công nghệ sinh học.

Một góc phòng nuôi cấy mô tại Trung tâm ứng dụng, phát triển KHCN và Đo lường chất lượng sản phẩm - Sở Khoa học và Công nghệ

Đối với Trung tâm Kiểm nghiệm thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm thuộc  Sở Y tế, các phòng kiểm nghiệm được thiết kế có hành lang đệm, các lối vào, ra theo nguyên lý một chiều dùng cho phòng sạch; trong phòng kiểm nghiệm được xử lý không khí đảm bảo độ sạch tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời đáp ứng tiêu chuẩn Việt Nam TCN - CTYT 38:2005; các trang thiết bị được trang bị bao gồm: Máy sắc ký lỏng cao áp (HPTCL) detector DAD (bơm mẫu tự động); Hệ thống sắc ký bản mỏng (Sắc ký lớp mỏng hiệu năng cao – (HPTLC); bộ cất đạm; hệ thống máy quang phổ hấp thụ nguyên tử; tủ an toàn sinh học cấp II; hệ thống bàn xét nghiệm..., tổng giá trị là 17 tỷ đồng. Tất cả hệ thống thiết bị được trang bị cho đơn vị đều được xây dựng quy trình vận hành, hướng dẫn sử dụng và theo dõi thiết bị theo đúng quy trình ISO/IEC 17025: 2005, qua đó sử dụng hiệu quả trong việc triển khai áp dụng  quản lý chất lượng toàn diện trong quản lý chất lượng thuốc, mỹ phẩm từ khâu bảo quản, lưu thông, phân phối nhằm đảm bảo thuốc, mỹ phẩm có chất lượng tốt, hiệu quả và an toàn khi sử dụng. Nghiên cứu phát triển kỹ thuật kiểm nghiệm các dạng bào chế đặc biệt phun sương, các thuốc tác dụng kéo dài; triển khai các kỹ thuật kiểm nghiệm phẩm mầu dùng trong dược phẩm, mỹ phẩm, aflatoxin trong dược liệu và kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm đối với thực phẩm chức năng... Trang thiết bị được đầu tư đã giúp Trung tâm Kiểm nghiệm thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm duy trì quản lý, thực hiện phòng kiểm nghiệm theo tiêu chuẩn ISO/IEC 17025, và tiếp tục phát triển thêm các kỹ thuật kiểm nghiệm mới hoàn thiện, mở rộng thêm các phép thử và được Văn phòng công nhận chất lượng thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam công nhận là Phòng kiểm nghiệm đạt tiêu chuẩn ISO/IEC 17025: 2005 lần II giai đoạn 2018-2021 với các lĩnh vực dược, hóa, sinh (tăng thêm 02 lĩnh vực mới: Hóa, vi sinh) và công nhận năng lực kiểm nghiệm số phép thử, số hoạt chất được triển khai kiểm nghiệm tại Trung tâm tăng thêm. Hiện tại, Trung tâm được công nhận 40 phép thử, tăng 08 phép thử (lĩnh vực dược 26, lĩnh vực hóa/ thực phẩm rắn 12, lĩnh vực sinh học 02) và 290 hoạt chất so với giai đoạn 2014-2017 (tăng 76 hoạt chất) đạt tiêu chuẩn kiểm nghiệm Việt Nam và các nước trong khu vực. Đồng thời, thực hiện các tiêu chuẩn theo “thực hành tốt phòng xét nghiệm” (GLP) và hoàn chỉnh công nhận đạt GLP vào cuối năm 2020.

Nuôi cấy mô nấm Đông trùng - Hạ thảo tại Trung tâm ứng dụng, phát triển KHCN và Đo lường chất lượng sản phẩm - Sở Khoa học và Công nghệ

Đối với Trung tâm Ứng dụng, phát triển khoa học - công nghệ và đo lường, chất lượng sản phẩm thuộc Sở Khoa học và Công nghệ có hệ thống nuôi cây mô tế bào thực vật (gồm phòng nuôi cấy mô, phòng để hóa chất và pha môi trường, phòng hấp môi trường…) thực hiện duy trì và sản xuất các loại cây giống gồm: Gừng núi đá, Khoai tây marabel, Ba kích, Sa nhân, Hoa đồng tiền, Lan kim tuyến,... các cây giống sạch bệnh để phục vụ thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. Phòng nuôi cấy mô các loại giống nấm ăn và nấm dược liệu (phòng cấy giống và 03 phòng nuôi trồng nấm) duy trì các giống nấm ăn (Nấm sò, Nấm hương, Nấm mộc nhĩ) và các loại nấm dược liệu (Nấm linh chi và Nấm đông trùng hạ thảo). Phòng thử nghiệm hóa - vi sinh theo tiêu chuẩn ISO/IEC 17025: 2017 hằng năm thực hiện phân tích được các mẫu hóa - vi sinh như thử nghiệm các mẫu nước mặt, nước sinh hoạt, nước thải, nước dưới đất…; thử nghiệm một số chỉ tiêu của phân bón, quặng (sắt, chì, kẽm, đồng), tinh dầu - hương liệu và hàm lượng andehit, metanol trong cồn, bia, rượu…

Các hoạt động phát triển về công nghệ sinh học được chú trọng phát triển đã đóng góp không nhỏ trong việc thực hiện Chương trình bảo tồn và sử dụng bền vững nguồn gen của tỉnh. Để công tác quy hoạch bảo tồn đa dạng nguồn gen quý hiếm và xây dựng quy hoạch mạng lưới trung tâm nghiên cứu và phòng thí nghiệm về công nghệ sinh học trên địa bàn tỉnh được thực hiện một cách khoa học, rất cần sự tham gia của các nhà khoa học, viện nghiên cứu, trường đại học hỗ trợ tham gia nghiên cứu, đánh giá, xây dựng quy hoạch bảo tồn và phát triển đa dạng sinh học của tỉnh Lạng Sơn; hỗ trợ, định hướng đào tạo nguồn nhân lực và nguồn kinh phí đầu tư theo hướng đáp ứng yêu cầu nghiên cứu và bảo tồn đa dạng sinh học trong từng giai đoạn./.

                                                                                         Hoàng Minh Luỹ